Het Nederlandse rijexamen duurt 55 minuten. Een deel daarvan wordt in beslag genomen door kennismaking en administratieve zaken, maar meer dan de helft van de tijd staat voor de rit zelf. Zeker als je voor de eerste keer op moet, is het prettig om niet voor verrassingen te komen staan. Daarom kun je hieronder lezen hoe het praktijkexamen precies is opgebouwd.

Van de 55 minuten, wordt ca. 35 minuten daadwerkelijk gereden. De overige 20 minuten zijn gereserveerd voor de kennismaking met de examinator, het inleidende gesprek, de ogentest, de voertuigcontrole voor de rit, en het eindgesprek achteraf. In de regel is het zo dat je na drie kwartier klaar bent en koffie kunt gaan drinken. De resterende 10 minuten zijn ingebouwd voor eventuele uitloop van de rit en onvoorziene zaken. De examens worden gereden tussen 8 uur 's ochtends en half vijf 's middags.

De kandidaten worden op het betreffende examentijdstip verzocht in de examenzaal te komen. Samen met je instructeur meld je je bij de examinator. Eerst word je verzocht je te legitimeren en worden de gegevens gecontroleerd. Je dient hiertoe je legitimatiebewijs, uitreksel, pasfoto en theoriecertificaat bij de hand te hebben. Tevens moet je een Eigen Verklaring ondertekenen in bijzijn van de examinator. Dit formulier krijg je van je instructeur. Als alles in orde is krijg je uitleg over de feitelijke examenrit. De examinator legt uit hoe de komende 35 minuten zullen verlopen, wat er van jou als automobilist verwacht wordt en waar hij dus op let bij de beoordeling van jouw rijgedrag.

Buiten gekomen zal als eerste een ogentest afgenomen worden. Je moet het kenteken van een auto op een afstand van 25 meter kunnen oplezen. Daarna volgt de voertuigcontrole die bestaat uit het controleren van de verlichting (dimlichten, remlichten en knipperlichten). Als alles werkt krijg je nog een vijftal controle vraagjes over de instrumenten en/of controlelampjes in de auto. Het is ook mogelijk dat de examinator je enkele vragen stelt over de banden of je verzoekt de motorkap te openen om het één en ander over de motor(vloeistoffen) te vragen. Daarna kan de rit beginnen.

De examenrit duurt zoals al aangegeven zo'n 35 minuten. Dat betekent dat je dus ruim een half uur de gelegenheid hebt om te laten zien dat je rijvaardig bent. Dat houdt niet in dat je een foutloze rit moet neerzetten, dat zou natuurlijk teveel gevraagd zijn. Wel wordt er op gelet of de fouten die je maakt van structurele aard zijn dan wel incidenteel voorkomen. Verder is het van belang of de fouten ernstige gevolgen (kunnen) hebben voor de verkeersveiligheid waarbij ingrijpen misschien noodzakelijk is en of je ze zelf ook de gemaakte fouten weet te herstellen. We komen hier later inhoudelijk op terug. 

Eenmaal terug op het CBR-terrein wordt je verzocht de auto te parkeren op een aangewezen plaats, waarna je met de examinator en je instructeur terugkeert naar de examenzaal, waar je direct de uitslag te horen krijgt. De examinator zal bij een voldoende examen je rijvaardigheidsbewijs en verklaring van geschiktheid in orde maken, die je beide nodig hebt om je rijbewijs op het gemeentekantoor te kunnen afhalen.

Gezakt?
Indien het examen onvoldoende is afgelegd krijg je een korte uitleg op welke onderdelen je onvoldoende hebt gescoord. Daarna krijg je het uitslagformulier mee samen met je uittreksel waarmee je een nieuwe aanvraag kunt regelen.

Geslaagd?
Ben je geslaagd, dan kun je je rijbewijs afhalen op het gemeentekantoor. Lees hier wat je daarvoor moet meenemen.

Vroeger werden er met rijexamens strikte routes gereden en kende men een foutcode-systeem. Een bepaalde verkeersfout of ingreep kon op die manier automatisch leiden tot een onvoldoende examen, ongeacht het verdere verloop van het examen. Uit die tijd stamt ook de gedachte dat een ingreep automatisch betekende dat een kandidaat gezakt was.

Met het huidige systeem wordt veel meer naar het totaalbeeld van de rit en dus het kunnen van de kandidaat gekeken. Niemand rijdt perfect, dus ook een kandidaat voor het rijexamen niet. Wel kun je kijken naar het soort fouten dat wordt gemaakt, of die serieus van invloed zijn op de veiligheid en of de fouten veelvuldig voorkomen. Om die reden kun je dus niet meer stellen dat een ingreep altijd tot een onvoldoende examen leidt. Het hangt helemaal af van de aard van de fout en hoe de kandidaat zich tijdens de hele rit in het verkeer gedraagt. (Dit betekent natuurlijk niet dat je met een ingreep dus altijd nog slaagt)

De uitslag van het rijexamen wordt gegeven over 10 examenonderdelen. Op die manier kun je elke situatie in het verkeer onderbrengen.
De onderdelen zijn: wegrijden, rijden op rechte en bochtige weggedeelten, gedrag op en nabij kruispunten, afslaan, in- en uitvoegen, inhalen en voorbijgaan, tegemoet komen en ingehaald worden, rijstrook wisselen en zijdelingse verplaatsingen, bijzondere weggedeelten en bijzondere verrichtingen. Je krijgt na het rijexamen een uitslagformulier mee waarop de uitslag en de eventuele onvoldoende onderdelen op aangegeven zijn.

Als je op één of meer onderdelen een onvoldoende scoort ben je gezakt. Per onderdeel kunnen meerdere onderwerpen als onvoldoende worden gezien. Zo kunnen bijvoorbeeld op het onderdeel gedrag op en nabij kruispunten; de onderwerpen kijkgedrag en snelheid onvoldoende zijn.

Een examinator is ervoor opgeleid om te beoordelen of een examenkandidaat rijvaardig is. Dat doet hij ondermeer door tijdens het examen de goede én minder goede punten van een kandidaat naar waarde te schatten. Als een kandidaat fouten maakt wordt gekeken of de gemaakte fouten ernstige gevolgen hebben voor de verkeersveiligheid. Ook is belangrijk hoe vaak een bepaald soort fout voorkomt. Zodra een kandidaat structureel fouten maakt op een bepaald onderdeel, zal dat eerder tot een onvoldoende leiden dan wanneer het een incident betreft.
Het totaalbeeld van de rit is belangrijker dan de afzonderlijk gemeten fouten, waarbij steeds weer de veiligheid, zelfstandigheid, vlotheid en verkeersinzicht centraal staan.
Uiteraard worden de externe factoren zoals weer en verkeersdrukte in de beoordeling meegenomen.

Hoewel de examinator best begrip heeft voor de kandidaat en zijn zenuwen of angsten, moet hij uiteindelijk beslissen of het verantwoord is dat deze persoon voortaan zelfstandig met een auto de weg op gaat. Daarbij zal hij te allen tijde handelen in het belang van de veiligheid van zijn kandidaat en van de medeweggebruiker.

De beoordeling van je rit

Op de pagina 'exameneisen' heb je al kunnen lezen dat de exameneisen voortvloeien uit de rijprocedure waarin precies beschreven staat waar een automobilist aan moet voldoen om veilig door het verkeer te gaan. Op deze pagina kijken we wat verder naar de verschillende onderdelen die in een examenrit aan bod komen.